Ebubekir Sofuoğlu Osmanlı bayram geleneklerini anlattı

Gelecek, geldi, yarısı tamamlandı derken Ramazan ayının manevi atmosferiyle bir oruç mevsiminin daha sonuna gelerek Ramazan Bayramı’na kavuştuk. Ancak modernizm etkisiyle bayram geleneklerimiz unutuldu. Günümüz insanları Osmanlı'nın geleneklerinden uzaklaşarak, bayramları tatil planlarıyla bekliyor.

Yaşam 14.06.2018, 09:22 15.06.2018, 05:52
Ebubekir Sofuoğlu Osmanlı bayram geleneklerini anlattı

"Nerede o eski bayramlar?" sitemlerine hep şahit oluruz. Günümüzde teknolojinin ilerlemesi ile bire bir ilişkiler önemini kaybetti ve bayramlara verilen önem azaldı. Birde üstüne modern hayatın etkisiyle bayram gelenek ve görenekleri neredeyse unutulmaya yüz tutmuş durumda. Peki, Osmanlı’da bayramlar nasıl yaşanırdı? Tarihçi Prof Dr. Ebubekir Sofuoğlu Osmanlı Devleti bayram geleneklerini THM Haber’e anlattı.

Osmanlı Devleti bayram geleneklerinin günümüze yansımadığının altını çizen Sofuoğlu “Geçmişte bayram denilince uzaktaki akrabalar kavuşur, küs olanlar barışırdı. Bayram namazından sonra bayramlaşmalar başlar bütün aile üyelerinin beraber olduğu kahvaltı sofraları kurulurdu. Büyüklerimiz bayram günlerini tatil fırsatı olarak değil akrabalarla hoş geçinme günü olarak değerlendirirdi” ifadelerini kullandı.

‘Savaş ölünce değil, düşmana benzeyince kaybedilir’

Ebubekir Sofuoğlu, Bosna Hersek Cumhurbaşkanı rahmetli Aliya Izzetbegoviç’in, ‘Savaş ölünce değil, düşmana benzeyince kaybedilir’ sözüne atıfta bulunarak, “Ne yazık ki onun bu sözü gerçekleşiyor. Ecdadımıza değil, Batılıların ecdadına benziyoruz. Bizi değiştirdikleri alanlardan bir tanesi de bayramlarımız. Eski bayramlar böyle değildi. Bizi hızla kendilerine benzetiyorlar. Sinsice bir tehlike var. Biz bu benzetilmenin sürecini anlayamıyoruz. Gerekirse milim milim, santim santim değiştiriyorlar ve biz farkına varamıyoruz. Bu çok üzücü ve tehlikeli boyutlara ulaşıyor.” Dedi.

Bayramlar dargınlıkların giderilmesinde çok büyük fırsattı

Osmanlı Devleti’nin Ramazan Bayramının en güzel geleneğinden bir tanesi o güne kadar küs olanların barışmasıydı’ diyen Sofuoğlu, “Mesela Kadir Gecesinin önemli olması özeliklerinden biri de bu günde dargın olanlara Cenab-ı Hakkın rahmet nazarıyla bakmayacağı bildirmesidir. İslam toplumlarında bir sebeple aralarında dargınlık olan kişiler dinimizin bu şekilde telkinleriyle bir şekilde barışırdı. Bu anlamda bayramlar çok büyük fırsattı. Bir bayramda olmazsa diğer bayramda dargınların tamamına yakını bir şekilde bayramlaşır, aralarında tekrar arkadaşlık başlardı. Bayramlar aslında İslam’ın toplumsal yapıyı güçlendirici en önemli unsurlardan birisidir. Bayramlar dargınların barışmasına vesile olurdu. Bu İslam toplumlarının kendi içindeki kavgaların sorunların çözümüne çok büyük katkı sağlardı.” İfadelerini kullandı.

 

Adetlerimizi terk ederek tatil planları yapmaya başladık

‘Adım adım Batılılara benzeyerek geleneklerimizden kopuyoruz’ değerlendirmesi yapan Sofuoğlu, “Fakat ne yazık ki modernizm bizim bu özelliklerimizi aldı götürdü. Biz artık bayramları, akrabaları ziyaret eden, büyüklerinin ellerini öpen ve onlarla vakit geçiren adetlerimizi bıraktık. Biz bayramları bir şekilde kendini tatile atabilecek fırsatları değerlendirme olarak görmeye başladık. Bayramlarda akraba ziyaretleri değil de yurt içi yurt dışı tatile gitme planları yaparak bayram ruhundan uzaklaşmaya başladık.” Diye konuştu.

Toplumsallaşmanın yeniden teyidi sağlanıyordu

Osmanlı geleneklerinde mezarlık ziyaretinin de bulunduğu belirten Sofuoğlu, “İslam kendi aramızdaki dayanışmamızı artırmamızı istediği gibi, ölmüşlerimizin de kabirlerini ziyaret edip onlara Fatihalar, İhlaslar okunmasını tavsiye ederdi. Bu çerçevede bayramdan bir gün önce arefe gününde mezarlıklar ziyaret edilirdi. Mezarlıklar ziyaret edildikten sonra akrabalara misafir olunurdu. Osmanlı’da anne ve babalarla ayrı yaşanmıyordu. 3 kuşak ile birlikte yaşam vardı; büyükanne- büyükbaba, anne-baba ve çocuklar. Bu şekilde başka akrabalar ziyaret ediliyordu. Bu şekilde toplumsallaşmanın yeniden teyidi sağlanıyordu. Bu ziyaretler insanların psikolojilerine, hislerine iyi gelirdi. İnsanlar kendilerini yeniden sıfırlarlardı. Dostlukların yumuşamasına, soğumasına müsaade edilmezdi. Bayram olduğu için insanların canını sıkacak ortam olmazdı. Kötü şeyler konuşulmazdı. İnsanların sorunları olursa da akrabaları ile konuşarak psikolojik destek bularak rahatlardı. İnsanlar kendilerini yalnız hissetmezdi ve stresinden kolay sıyrılırdı.”

Modernizm tek kişilik bireyler oluşturuyor

Sofuoğlu modernizm tehlikesiyle insanların artık tek başına hayatlarını sürdürmek zorunda kaldığına da değinerek, “Ziyaretlerimizin içerisinde insan yok artık. Hâlbuki bizim dinimiz ısrarla bunu vurgulamaktadır. Akraba ile ilişkiyi kesene Allah rahmet nazarı ile bakmaz şeklinde dinimizde tavsiyeler mevcuttur. Akraba ile ilişkilerimizin iyi olmasının İslam dinine ne gibi bir faydası olacak ki? İslam bunu kendi için istiyor olsaydı, ne çıkarı olacak ki? Bu sadece bizim insanlar aramızdaki ilişkilerimizi düzeltir. Bizim çevremizi genişleterek, bizim dostluklarımızı artırır. Bu bize söylenmiş bir tavsiyeydi. Fakat modernizmin bizi götürmek istediği nokta insanı toplumsal varlık halinden kopartıp tek kişi bireyler halinde yaşamaya zorlamak, tek kişilik stüdyo dairede yaşamını sürdürmeye icbar etmek zorunda bırakarak hayatını stresle götürmeye zorlayan varlıklara kadar dönüştürüyor bizi. Osmanlı’da bayram gelenekleri bunlara engel olurdu.

Osmanlı Devleti İslam kurallarına uymada son derece hassastı

Osmanlı Devleti’nin İslam kurallarına uymada son derece hassas olduğunu vurgulayan Sofuoğlu, “Kuran’da ‘Mü’minler ancak kardeştirler. Öyleyse kardeşlerinizin arasını düzeltin. Allah’a karşı gelmekten sakının ki size merhamet edilsin’ ayetine yer verilmiştir. Dinimizde böyle emirler bulunduğu için Osmanlıda dinini önem vermede hassas olduğu için yakın akrabalar ve arkadaşlar arasındaki ilişkileri düzeltmeyi kendilerine görev bilirlerdi. Barışmayan insanlara iyi gözle bakılmazdı. Yine dinimizde hadis olarak “Müslüman kardeşiyle 3 gün boyunca küs durmak haramdır” tavsiyesi bulunmaktadır. Dolayısıyla İslam toplumlarındaki insanlar arasındaki ilişkiler düzelme yönlü eğilim içerisindeydi.” Diye konuştu.

EBUBEKİR SOFUOĞLU KİMDİR?

1968 yılında Adapazarı’nda doğdu. Lisans eğitimini Marmara Üniversitesi Tarih bölümünde bitirdi(1992). Yüksek Lisansını ‘Genel Olarak ve Nizâm-ı Cedit Dönemi İtibariyle Osmanlı Sosyal Düzeni’ (Sosyal Siyaset Anabilim Dalı) tezi ile İstanbul Üniversitesi’nde yapıp(1994), 1998 yılında ‘Yeniden Yapılanma Sürecinde Islahatların Yeri ve I.Meşrutiyet’ (Sosyoloji) tezi ile doktorasını Sakarya Üniversitesi’nde tamamladı. Hendek Meslek Yüksek Okulunda 2004 yılında yardımcı doçentliğe, 2008 yılında doçentliğe yükseldi. 2009 yılında Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümüne geçiş yaptı ve 2013 yılında profesörlüğe yükseldi. İngilizce, Rusça, Arapça, Boşnakça, Hırvatça ve Sırpça bilmektedir. Evli ve 4 çocuk babasıdır.

Yorumlar (0)
18°
sisli
Namaz Vakti 21 Ekim 2019
İmsak 05:50
Güneş 07:14
Öğle 12:54
İkindi 15:53
Akşam 18:23
Yatsı 19:43
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 8 17
2. Trabzonspor 8 15
3. Fenerbahçe 8 14
4. Başakşehir 8 14
5. Galatasaray 8 13
6. Sivasspor 8 12
7. Konyaspor 7 12
8. Gaziantep FK 8 11
9. Antalyaspor 8 11
10. Malatyaspor 7 10
11. Göztepe 8 9
12. Beşiktaş 8 9
13. Ankaragücü 8 9
14. Denizlispor 8 8
15. Kasımpaşa 8 8
16. Çaykur Rizespor 8 8
17. Gençlerbirliği 8 6
18. Kayserispor 8 4
Takımlar O P
1. Hatayspor 8 17
2. Akhisar Bld.Spor 8 16
3. Altay 8 15
4. Ümraniye 8 14
5. Keçiörengücü 8 14
6. Balıkesirspor 8 13
7. Fatih Karagümrük 7 12
8. Bursaspor 8 12
9. İstanbulspor 8 11
10. Erzurum BB 8 11
11. Adana Demirspor 8 10
12. Menemen Belediyespor 8 8
13. Osmanlıspor 7 7
14. Adanaspor 8 7
15. Altınordu 8 5
16. Boluspor 8 5
17. Giresunspor 8 5
18. Eskişehirspor 8 -5
Takımlar O P
1. Liverpool 9 25
2. Man City 9 19
3. Leicester City 9 17
4. Chelsea 9 17
5. Arsenal 8 15
6. Crystal Palace 9 14
7. Tottenham 9 12
8. Burnley 9 12
9. Bournemouth 9 12
10. West Ham 9 12
11. Aston Villa 9 11
12. Wolverhampton 9 11
13. M. United 9 10
14. Everton 9 10
15. Sheffield United 8 9
16. Brighton 9 9
17. Southampton 9 8
18. Newcastle 9 8
19. Norwich City 9 7
20. Watford 9 4
Takımlar O P
1. Barcelona 9 19
2. Real Madrid 9 18
3. Granada 9 17
4. Real Sociedad 9 16
5. Atletico Madrid 9 16
6. Sevilla 9 16
7. Villarreal 9 14
8. Athletic Bilbao 9 13
9. Getafe 9 13
10. Valencia 9 13
11. Levante 9 11
12. Real Valladolid 9 11
13. Osasuna 9 11
14. Deportivo Alaves 9 11
15. Mallorca 9 10
16. Eibar 9 9
17. Celta de Vigo 9 9
18. Real Betis 9 9
19. Espanyol 9 5
20. Leganés 9 2