23 °
İstanbul
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkari
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
GÜNEŞ'E
KALAN SÜRE 1 SAAT 23 DAKİKA
Sağlık

Psikolog Aynur Sayım: Sapkın görüntüler erken yaşta uyarılmaya sebep oluyor

Sosyal medya fenomenlerinin son dönemde ahlaksızlıklarıyla gündeme gelmesi, bu kişilerin çocuklar ve gençler üzerindeki etkilerini tartışmaya açtı. THM Haber'e konuşan Uzman Klinik Psikolog Aynur Sayım, olumsuz durumlardan korunmak için ailelere büyük görev düştüğünü söyledi.

Psikolog Aynur Sayım: Sapkın görüntüler erken yaşta uyarılmaya sebep oluyor
0 YORUM YAP
Mesut Ertanç
Mesut Ertanç

Ucu bucağı olmayan ve denetimi çok zor olan internet ve sosyal medya, günümüzün çocukları ve gençleri için bir numaralı eğlence ve bilgi kaynağı. Bu mecralar, olumlu şekilde kullanıldığı gibi birçok olumsuzluğu da sebep olabiliyor. Görünürlüğünü artırmak, ilgi çekmek, popüler olmak isteyen bazı kişiler, ahlak dışı ve sapkınlığa varan paylaşımlara imza atabiliyorlar. Bu paylaşımları kimseye ulaşmadan engellemek çok zor olduğu için takip eden binlerce çocuk ve genç üzerinde olumsuz etkiye sebep olabiliyor.

“Kolay ulaşılabilir olması ilgi çekiyor”

Çocukları ve gençleri sapkın kişiliklerden ve paylaşımlardan korumak için neler yapılabileceğini Üsküdar Üniversitesi NP Feneryolu Tıp Merkezi’nden Uzman Klinik Psikolog Aynur Sayım THM Haber’e anlattı. Ailelere büyük görev düştüğünü vurgulayan Sayım, şunları söyledi: “Gerçekten çocuk ve gençlerin internetteki videolara o paylaşımlara ilgisi çok fazla. Bilgisayar ve bilgisayar oyunları video paylaşımlarının bu kadar ilgi çekmesinin nedeni kolay ulaşılabilir olması. Bir yandan da kişilere uyarıcı etkiye sahip olması aslında. Yani renk, şekil, boyut, ses uyaranlarının da yer alması ve zihin fonksiyonlarını çok aktif çalıştırması. Beraberinde de merak duygusunun uyanması, çok hızlı ulaşabilme şansı ve haz boyutu. Bir çeşit ödüllendirme de söz konusu olabiliyor.

 

“İnternete girelim bir bakalım”

Öğrenmeyle ilgili bu tarz videolar olumlu kullanıldığı zaman artıları var. Bir dersin videosunun eğitim amacıyla izlenmesi veya bir konuda bilgi sahibi olmak için görsellik ve işitselliğin kullanılması veya merak ettiğimiz konularda araştırma, belgesel, bilgi paylaşımları açısından veya dramalar gibi bilgiye ulaşma anlamında pozitif etkileri var. Hepimiz kullanıyoruz bunu. Bir şeyi merak ettiğimiz zaman ‘İnternete girelim bir bakalım’ diyoruz.

“Aile denetimi yoksa bağımlılığa gidebiliyor”

Bunun eksileri ise her şeyden önce pasif bir şekilde, çok çaba göstermeden, insan ilişkisi kullanmadan veya özel bir çabayla araştırma tekniklerini öğrenmeden hazır geliyor. Özellikle bazı psikiyatrik rahatsızlıklarda; dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, sosyal fobi, depresyon, dürtü kontrolü sorunları gibi veya bazı psikotik durumlarda; yabancılaşma, insanlarla ilişkilerden kaçınma gibi durumlarda bağımlılık riski daha fazla oluyor. Bu kişilerin bu tür izlemlere eğilimi daha fazla oluyor ve bağımlılık gelişebiliyor. Sadece dikkat eksikliği olsa bile aile tarafından disiplin, denetim yoksa da bağımlılığa gidebiliyor. Hatta bu konuda yardım alan çocuklarımız gençlerimiz var. Hastane yardımı alan, yatışı yapılan çocuklarımız var. Bağımlılık, sadece madde bağımlılığı şeklinde olmuyor. Bu da bir  tür bağımlılık, kumar da bir bağımlılık.

“Yaşıtlarıyla birlikte zaman geçirmesi lazım”

İnternet bağımlılığı, bilgisayar bağımlılığı da tedavi edilmesi gereken bir rahatsızlık. Çünkü çocuk tüm vaktini buna ayırdığı için gelişimi sağlıklı sürelerde ve yeterli derecelerde olmuyor. Sosyal repertuarı eksik kalıyor. Yaşıtlarıyla birlikte olması lazım. Her yaş grubuyla birlikte olması ve gününü çeşitli etkinliklere bölebilmesi gerekiyor. Mesela eve yardım, kendiyle ilgili sorumluluklar, ilgili alanları ve yaşıtlarıyla geçirdiği zamanlara bölmesi gerekiyor. Ama saatlerce, yarım gün belki tam gününü bilgisayar karşında bunları izlemeye ayıran bir ergen için bu repertuar gelişmiyor. Bu durum kendisini disipline etmesiyle ilgili de sorunlar meydana getiriyor. Amacımız, kişiye kendisini yönetmesini öğretmek, günlük olarak hedefler koymak ve bunları gerçekleştirmesini sağlamaktır. Kendi disiplinini sağlamayı öğretmek aslında.

 

“Sapkın görüntüler erken yaşta uyarılmaya sebep oluyor”

İnternette farklı uç derecede görüntüler ve videolar da var. Bu da bazen erken uyarılmaya sebep oluyor. Sapkınlık olmasa bile kişinin yaşından önce fazla bilgi veya cinsellikle ilgili konularda erken uyarılması, onun bu konudaki uyumunu etkiliyor. İlerde cinsel yaşamıyla ilgili riskler ortaya çıkıyor. Yine insan ilişkileri ve karşı cinsle ilişkiyle ilgili problemler yaşıyor. Zamanını kullanma, verimli geçirmeyle ilgili, iş başarısı, okul başarısıyla ilgili sorunlar oluyor. Sosyal ilişkilerde uyum güçlükleri, depresyon gibi sorunlara sebep olabiliyor. Sapkınlıkla ilgili durumlarda ise cinsellikle ilgili farklı yönelimlere veya sorunlara sebep olabiliyor. Yani yönelimle ilgili bir problem olmasa bile ileriki yaşamında cinsel yaşamıyla ilgili sorunlara ve karşı cinsle ilgili sorunlara neden olabiliyor.

Ailelere düşen görevler ne?

Her şeyden önce kontrol ailede. Burada ailenin modelliği konusu var. Uzun zamanını bilgisayar, televizyon başında ya da elinde telefonla geçiren ebeveynler için, ebeveynlerin çocukları için böyle bir modellik söz konusu oluyor. Her şeyden önce bu önemli. Başından itibaren bu konuda disiplini sağlamak, sağlatmak önem taşıyor. Ama her durumda çocuğumuzdan biz sorumluyuz. O disiplini başından itibaren biz vermeliyiz. Bu yoğun bir baskı anlamı taşımıyor ama bilinçlendirme ve denetim konularıyla özetlenebilir. İnternet kullanımı konusunda çocuğumuzu bilgilendirmek zorundayız. Bilgilendirmeden hemen cezalandırma, eleştiri ve serzenişe geçmememiz gerekiyor. Önce bu konuda bilinçlendirip sonra ne beklediğimizi anlatmalıyız. Denetim için aile koruma şifreleri, programları var. Bu gençler için daha zor ama çocuklar için uygulanabilir. Gençlerle anlaşma yaparak denetimi sağlamak gerekiyor.

“Altında yatan sebebe yönelik yardım almak lazım”

Beraberinde ise çocuğunuzda da herhangi bir problem var mı buna bakmak lazım. Eğer dikkat eksikliği, dürtüselliği, iletişim sorunları varsa eğilimi daha fazla olacak. ‘Yapma’ demektense altında yatan sebebe yönelik yardım almak gerekecek. İlişki yıpranmasın ve ek problemler ortaya çıkmasın diye tedavi ekibiyle birlikte bunları yapalım. Bu şekilde gidilmesi en sağlıklısı. Denetim derken tabi özel alanına girmeyi kastetmiyorum. Anlaşma yapıp zamanını iyi kullanmayı öğretmek ve gelişimini bir bütün olarak takip etmek ve çocuğumuzu tanımak lazım. Bireysel özellikleri nedir? Zekâsı nedir? Öğrenme kapasitesi nedir? Dikkati nedir? Psikolojik sorunları var mı? Bunun yanında da iyi bir iletişim kurup, anlaşmalarla götürmek ve disiplin uygulamak zorundayız aileler olarak.”