28 °
İstanbul
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyonkarahisar
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkari
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • Kahramanmaraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
AKŞAM'A
KALAN SÜRE 1 SAAT 18 DAKİKA
Sağlık

Birçok kanser hastası yetersiz donör sebebiyle tedavi olamıyor

Sözlük anlamı bağışlayan olan donör, pratikte kemik iliği nakli ve kök hücre veren kişi anlamındadır. Ülkemizde maalesef yaygın olmayan donör bağışı, kanser hastalarının büyük sorunu. Vericinin yapılan işlemden zarar göreceği inancıyla isteksiz oluşu, hastaların umutlarını suya düşürüyor.

Birçok kanser hastası yetersiz donör sebebiyle tedavi olamıyor
0 YORUM YAP
Nurcan Yılmaz
Nurcan Yılmaz

Çağımızın hastalığı denilen kanser ne yazık ki günümüzün gelişen teknolojisine rağmen hala, yüzde yüz tedavisi bulunamamış bir hastalık. Ancak erken teşhisle, hastalıklı dokuların cerrahi müdahalelerle vücuttan uzaklaştırılmasıyla, ilik nakli (kanserin türüne göre) ile hastanın tedavi olma şansı artıyor.

Kanser hastalıklarından özellikle çocukları ele geçiren lösemi…

En sık görülen kanser sayısı yaklaşık 12 kadar. Bunların içinde lösemi (kan kanseri) özellikle 2-5 ya da 5-10 yaş aralığındaki çocukları hedef alıyor.

Çocukluk çağı lösemilerinde esas olan ilaçla tedavi. Toplam 3-3,5 yıl süren kemoterapi sonunda % 85'lere varan oranda tamamen iyileşme sağlanır. Tedaviye cevap alınamayan vakalarda ve bazı özel durumlarda kemik iliği nakli uygulanabilir. (%5-10 oranında). (Kaynak: www.losev.org.tr)

İlik nakli ne demek?

Kemik iliği naklinde temel prensip, kan hücrelerinin yapımını sağlayan ana-kök hücrelerin sağlam bireylerden (verici-donör) alınarak lösemi hastasına verilmesidir. Böylece normal kan yapımı sağlanmış oluyor. (Kaynak: www.losev.org.tr)

İşte en önemli ayrıntı da burada ortaya çıkıyor. Kullanılacak iliği bulmak!

Türkiye Kök Hücre Koordinasyon Merkezi (TÜRKÖK) kayıtlarına göre, kemik iliği nakli bekleyen 1840 hasta var. Bu hastaların 966'sı çocuk. Ülkemizde ilik nakli bağışı ile ilgili bilgi sahibi olunmaması nedeniyle ne yazık ki bağışçı sayısı yeterli değil. Verilecek 20 ml’lik kan örneği ile bir hayatın kurtulabileceğinin farkında değiliz.

İlik bağışı nasıl yapılır?

Kemik İliği Bankası oluşturulması amacıyla kurulan, Türkiye Kök Hücre Koordinasyon Merkezi tarafından yürütülen TÜRKÖK projesi kapsamında, T.C. Sağlık Bakanlığı ve Türk Kızılayı iş birliğinde gerçekleştirilen bağışlar için, bağışçının 18-50 yaş arasında, 50 kilonun üzerinde, bulaşıcı hastalık ya da bağışıklık sistemi hastalığı olmayan sağlıklı birey olması şartı aranıyor.

Sizden alınan 3 tüp kan ile doku tipiniz belirleniyor. Doku uyuşması gerçekleştiğinde bağış yaptığınız merkez sizinle iletişime geçiyor. Detaylı bir sağlık kontrolünün ardından nakil işlemi için hazır hale getiriliyorsunuz.

(Fotoğraf kaynak: www.belkidesensin.org)

Kişi nasıl verici olarak seçilir?

Bir kişinin verici olabilmesi için, hastayla doku gruplarının (HLA) uyumlu olması gerekir. Doku grubu uyumu kardeşler arasında sıktır, bu nedenle önce kardeşlere bakılır. Uygun kardeş yoksa anne, baba ve diğer yakın akrabaları taranır. Akrabalar içinde de uyumlu verici bulunamazsa, ilik bankalarına başvurulur. Öncelikle yurt içi, bulunamazsa yurt dışı verici taranır. Ülkemizde, Ankara ve İstanbul'da birer doku bankası vardır.

Nakil nasıl gerçekleşir?

Kök hücreler kemik iliğinden alınacaksa, ameliyat ortamında anestezi verilerek özel iğnelerle kalça kemiğinden yapılacak işlemle elde edilir.

Kök hücreler kan yoluyla toplanacaksa, cilt altı G-CSF adlı bir büyüme hormonu enjeksiyonu sonrası kemik iliğinden kana geçmeleri sağlanıp kola takılan katater yardımıyla kök hücreler elde edilir.

İki işlemde de vericinin kök hücreleri nakil işlemi sonrasında kısa süre içinde yeni ve sağlıklı bir kemik iliği oluşumunu sağlar. Ana-kök hücrelerin çok çok az bir kısmı alındığından verici-donör için yapılan işlemin hiçbir zararı yoktur.

(Fotoğraf kaynak: www.belkidesensin.org)

En önemli detay!

Bu yazı ile donör olmanın sanıldığı kadar zor bir şey olmadığını, vereceğiniz 3 tüp kan ile bir insanın hayatını kurtarabileceğinizin farkındalığını oluşturmaya çalıştık. Ancak donör olmanın ardından bazı bağışçıların “kök hücrelerim biter, ben de hasta olurum, iş yerinden izin alamam, bağışçı oldum ama sonradan yapamayacağımı anladım” gibi gerekçelerle tedaviden vazgeçmeleri hastaların umutlarını yerle bir ediyor. Bu nedenle, lütfen! Donör olmaktan korkmayın!